ตัวแปร คือ คุณลักษณะที่เปลี่ยนแปลงได้ ขึ้นอยู่กับความแตกต่างเฉพาะบุคคลหรือกลุ่ม ตัวอย่าง เช่นอุณหภูมิของร่างกายคือตัวแปรที่เปลี่ยนแปลงไปในแต่ละบุคคล, การนับถือศาสนา, รายได้ , อายุ, ความสูง ตัวแปรคุณลักษณะเหล่านี้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล
กลุ่มนักศึกษา 5 คน ที่เลือกมาจากนักศึกษาในระดับปริญญาตรีที่มหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง ได้ข้อมูลมาดังนี้
| คนที่ | GPA | เพศ | ชั้นปี | วิชาเอก | จำนวนหน่วยกิตที่ลงเรียน |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 2.0 | F | 1 | จิตวิทยา | 16 |
| 2 | 2.3 | F | 2 | คณิตศาสตร์ | 15 |
| 3 | 2.9 | M | 2 | อังกฤษ | 17 |
| 4 | 2.7 | M | 1 | อังกฤษ | 15 |
| 5 | 2.6 | F | 3 | ธุรกิจ | 19 |
ตัวแปรที่อยู่ในตัวอย่างนี้ประกอบด้วยตัวแปรเกรดเฉลี่ย (GPA), เพศ, ชั้นปี, วิชาเอก,จำนวนหน่วยกิตที่ลงเรียน จากคุณลักษณะของตัวแปรแต่ละตัว เราจะพิจารณา GPA ของนักเรียน ทั้งหมดในมหาวิทยาลัยคือประชากรที่เราสนใจศึกษา มี GPA เพียง 5 คนที่วัดจากกลุ่มตัวอย่าง 5 คน ที่ถูกเลือกจากประชากร
ตัวแปรที่สองที่วัดมาคือ เพศ สามารถจะเป็นไปได้เพียง 1 ประเภทใน 2 ประเภทคือ เพศชายหรือเพศหญิง ตัวแปรเพศเป็นตัวแปรที่ไม่ให้ค่าเป็นตัวเลข ซึ่งคล้ายกับตัวแปรที่สามและสี่คือ ชั้นปีและวิชาเอก ตัวแปรชั้นปีจะแบ่งได้ 4 ประเภท (ชั้นปีที่ 1, 2, 3 และ 4) และตัวแปรวิชาเอกแบ่งได้มากเท่ากับจำนวนวิชาเอกที่เปิดในระดับปริญญาตรีของมหาวิทยาลัยแห่งนี้ ตัวแปรสุดท้ายเป็นจำนวนหน่วยกิตที่ลงทะเบียนเรียนมีค่าเป็นตัวเลข เป็นตัวแปรเชิงปริมาณ
ตัวอย่างในตารางนี้ ถ้าตัวแปรตัวเดียวถูกวัดจากกลุ่มตัวอย่าง ข้อมูลที่ได้เราจะเรียกว่า Univariate data ถ้าตัวแปร 2 ตัวถูกวัด (เช่น เพศและชั้นปี) ข้อมูลที่ได้จะถูกเรียกว่า Bivariate data ถ้าตัวแปรมากกว่า 2 ตัวขึ้นไปถูกวัด เช่นในตารางนี้ ข้อมูลที่ได้จะถูกเรียกว่า Mulivariate data